Slimme bolder voor veilig liggen

156
De slimme bolder is inmiddels bij wijze van proef geïnstalleerd op de kade van de Hutchison Ports ECT Delta terminal op de Maasvlakte. (Foto Havenbedrijf Rotterdam)

ZWIJNDRECHT Een slimme bolder die precies meet welke krachten er op de trossen staan van afgemeerde zeeschepen. Deze bolder moet gaan zorgen voor meer inzicht bij afgemeerde schepen, zodat sneller kan worden gereageerd als er iets mis dreigt te gaan. Door eerder in te grijpen kan erger worden voorkomen.

Naast het meten van de kracht op de bolder kan de slimme bolder ook aangeven in welke richting en hoek de lijn staat. Deze informatie is waardevol voor het in kaart brengen van de afmeersituatie. Het havenbedrijf heeft hierdoor beter inzicht in gebruik van de kade. In de toekomst is al deze informatie ook beschikbaar zijn voor de kapitein aan boord van het schip, zodat hij direct kan schakelen bij gevaarlijke situaties.

Zelfde trucje
Het meten van troskrachten op bolders was tot nu toe niet mogelijk. Bij het ontbreken van exacte meetgegevens van afgemeerde schepen wordt daarom uitgegaan van de maximale belasting van schepen op trossen en kademuren. Door verschil in lokale situaties wijken de werkelijke krachten echter af. Straatman B.V. uit Zwijndrecht ontwikkelde daarom samen met Havenbedrijf Rotterdam de slimme bolder. Straatman B.V. is onder meer bekend van haar quick release aanmeersystemen voor het aanmeren van zeegaande olie- en gastankers. Op deze systemen wordt al wel gemeten wat de troskrachten zijn. ‘Wij werken op het gebied van innovatie al jaren samen met het Havenbedrijf Rotterdam en we kregen dan ook de vraag of we hetzelfde trucje ook toe zouden kunnen passen op een bolder’, vertelt directeur Gertjan Strietman van Straatman. Strietman omschrijft zijn slimme bolder als een mooie oplossing voor de grote bulk- en containerschepen van 100 miljoen die voor een half miljard aan goederen aan boord hebben. ‘Nu is eigenlijk niet bekend wat er precies allemaal gebeurt bij het afmeren van deze kostbare zeeschepen. Met name bij slecht weer kan een tros breken en soms is het de vraag of de sleepboten die het schip tegen de kant houden wel nodig zijn. Met onze slimme bolder kunnen we dat nauwkeurig meten.’

Load en hoek
Als basis voor de slimme bolder nam Strietman een bestaande bolder en onderzocht wat er allemaal gebeurt als een schip afmeert. ‘Bij de ontwikkeling van de slimme bolder was het vooral een kwestie van goed nadenken. We moesten iets slims verzinnen wat op een makkelijke manier in de praktijk toegepast kon worden. Uiteindelijk hebben we een slimme bolder van gietstaal ontworpen die minimaal kan bewegen. Dat zijn echt hele lage waarden, het is niet zo dat je de bolder kan zien bewegen. Meerdere sensoren in de bolder meten wat er met de bolder gebeurt. Dit verwerken we in een wiskundige formule en zo berekenen we de trekkracht, richting en de hoek van de lijn. Om nauwkeurig te kunnen meten, hebben we de bolder wel helemaal opnieuw moeten ontwerpen. Aan de buitenkant ziet hij er niet zoveel anders uit, hij heeft alleen een grotere bodemplaat zodat er meer ruimte is, maar binnenin is alles dus anders.’

Erger voorkomen
De gegevens die de slimme bolder de komende tijd gaat verzamelen zijn voor het Havenbedrijf en Straatman te zien in een online portal. In de toekomst moet echter ook de kapitein van het schip over de data kunnen beschikken. Zo kan hij sneller reageren op situaties die niet wenselijk zijn. ‘De kapitein kan dan onder meer instellen dat hij een alarm krijgt als de lijnload boven een bepaalde waarde komt. Hij kan dan direct actie ondernemen als bijvoorbeeld een lijn breekt. Omdat het zoveel eerder kan dan nu het geval is, kan de kapitein erger voorkomen.’
De slimme bolder kan overigens niet alleen zorgen voor meer veiligheid, maar zou ook een rol kunnen vervullen bij het toewijzen van vrije ligplaatsen in de Rotterdamse haven. Strietman is daar al drukdoende mee. ‘We zijn nu al bezig met het toevoegen van een lichtindicatie in de slimme bolder. Zo kan een kapitein in de toekomst eenvoudig zien welke bolders voor hem zijn gereserveerd.’

Proef
De eerste slimme bolder van Straatman is inmiddels bij wijze van proef geïnstalleerd op de kade van de Hutchison Ports ECT Delta terminal op de Maasvlakte. Voorafgaand aan de installatie van de slimme bolder, werd deze succesvol getest op de testbank van Straatman in Zwijndrecht. Strietman ziet het liefst dat op alle kritische kades in de Rotterdamse haven de slimme bolders komen te staan. ‘Als je de slimme bolders op grote schaal gaat inzetten, worden ze beter betaalbaar en weet je precies wat er allemaal speelt in de haven.’
De slimme bolder is speciaal ontworpen voor zeegaande schepen. Bij deze schepen is nu nog de grootste behoefte aan de slimme bolder. Maar volgens Strietman zouden de slimme bolders ook toegepast kunnen worden in de binnenvaart.

Digitale haven
De proef met de slimme bolders past volgens het Havenbedrijf Rotterdam in haar beleid om met behulp van digitalisering de haven efficiënter en veiliger te maken. Zo werden eerder in veel kades sensoren geplaatst. ‘Hieruit bleek dat kademuren veel langer meegaan dan tot op heden werd aangenomen. Dankzij dat onderzoek zijn inmiddels de Europese normen voor bouwconstructies aangepast. De proef met de slimme bolder past in deze reeks maatregelen om met behulp van digitalisering efficiënter om te gaan met zeer kapitaalkrachtige assets als kademuren.’