‘Schijnzelfstandigen moeten geen VAR-verklaring meer krijgen’

829

De overheid heeft de taak om een gelijk speelveld voor alle pakketdiensten te creëren en om te zorgen dat pakketdiensten niet met elkaar concurreren op arbeidsvoorwaarden. Volgens de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) heeft de overheid een zeer belangrijke rol in het tegengaan van schijnzelfstandigheid bij PostNL.

‘Zolang PostNL schijnzelfstandigen mag blijven inzetten in de pakketbezorging, draagt de overheid bij aan een concurrentie op schijnzelfstandigheid en arbeidsvoorwaarden op de pakkettenmarkt’, schrijft SOMO in een rapport in op dracht van FNV Bondgenoten.

Geen VAR meer

Het verkapte dienstverband zorgt volgens de onderzoekers voor een zeer zorgelijke situatie, waarin chauffeurs in een kwetsbare, afhankelijke en onzekere positie terechtkomen waar zij nauwelijks meer uit kunnen komen zonder schulden te maken.

PostNL verwacht over 2014 meer winst te gaan maken‘De overheid kan vele maatregelen nemen om dit niet langer te faciliteren. ‘Een VAR-verklaring dient niet langer afgegeven te worden aan chauffeurs die volledig afhankelijk zijn van één opdrachtgever. Schijnzelfstandigheid wordt ook tegengegaan door de NIWO-vergunningsplicht te laten gelden vanaf 0 kg, zodat chauffeurs aantoonbaar kredietwaardig en vakbekwaam zijn. Controles op naleving van wet- en regelgeving zijn ook hier nodig. Rekening houdend met de grote financiële druk en werkdruk waaronder chauffeurs staan en de beperkte ruimte die zij hebben om hun werkzaamheden zelf in te richten, dienen bij maatregelen na overtredingen niet slechts de chauffeurs, maar vooral de opdrachtgevers getroffen te worden.’

Slechte reputatie

De grootste online retailers van Nederland hebben volgens SOMO voor de uitbesteding van hun pakketbezorging nauwelijks keuze. ‘De markt wordt gedomineerd door PostNL, dat een marktaandeel heeft van rond de 80% voor B2C-bezorging. De enige andere pakketdienst die B2C-bezorgdiensten kan aanbieden die vergelijkbaar zijn met die van PostNL is DHL.’

‘Het huidige sociaal beleid van PostNL heeft een notoir slechte reputatie dankzij de zzp-constructies die het bedrijf hanteert. Door bedrijfskosten af te wentelen op kleine zelfstandigen die volledig afhankelijk zijn van PostNL kan het bedrijf een bezorgprijs aanbieden waar concurrenten die volgens een cao moeten uitbetalen niet bij in de buurt kunnen komen. Dit heeft ten gevolg dat niet alleen dat de duizenden chauffeurs die voor PostNL bezorgen geraakt worden door de arbeidskostenbesparingen van PostNL: het betekent ook dat andere pakketdiensten die actief zijn op de B2C-markt op arbeidskosten besparen. Dit betekent voor nog eens vele duizenden andere chauffeurs dat hun werkgevers weinig bereid zijn om cao’s door te voeren die financieel gunstiger uitpakken voor chauffeurs: een belangrijke reden voor de zeer moeilijk lopende cao-onderhandelingen van de afgelopen jaren. De impasse wordt in stand gehouden door de Nederlandse overheid, dat niet optreedt tegen de onbalans op de pakkettenmarkt en de schijnzelfstandigheid van PostNL’s bezorgers laat voortbestaan.

Geen standpunt

Hoewel de sociale misstanden al jaren bekend zijn en uitgebreid zijn beschreven in de pers, nemen de grootste klanten van PostNL nog altijd geen duidelijk publiek standpunt in tegen deze misstanden. ‘Geen van deze bedrijven geeft op navraag van SOMO aan dat het de zzp-constructies van PostNL onwenselijk acht en dat het sociale eisen stelt aan de pakketdienst. Het beleid van deze bedrijven lijkt erop gericht te zijn negatieve aandacht te vermijden, zonder dat het openlijk werkt aan een oplossing van de sociale problemen in de pakketbezorging. Bol.com besteedt vooral aandacht aan het gedrag en uiterlijk van bezorgers, maar rept niet over sociale voorwaarden bij pakketdiensten. Coolblue en BAS Group weigeren zich zelfs uit te laten over het onderwerp, wat weinig te hopen geeft voor hun actieve pogingen om sociale thema’s prioriteit te geven.’

DHL

Als enige van de vijf grootste online retailers laat Wehkamp haar pakketten bezorgen door DHL. ‘Het positievere imago van DHL op sociaal gebied is volgens Wehkamp een van de redenen om met DHL te werken, en het bedrijf zegt moeite te doen om goed op de hoogte te blijven van wat er speelt bij bezorgers. Desondanks constateert SOMO geen structureel en consistent beleid bij Wehkamp om het sociaal beleid van DHL te beïnvloeden of te monitoren. Ook bij DHL is echter nog veel verbeteren: zo werken veel bezorgers op een stukloon en krijgen zij geen garantie dat zij elke dag een bepaald aantal pakketten mogen bezorgen.’

Opdrachtgevers

De grootste opdrachtgevers hebben tot nu toe weinig initiatief laten zien om het sociaal beleid bij PostNL en andere pakketdiensten aan te kaarten. ‘Als onderdeel van een verantwoord inkoopbeleid zullen zij actief verantwoordelijkheid moeten nemen voor het sociaal beleid van hun pakketdienst. Hun sterke positie op de markt en het belang van hun opdrachten voor de pakketdienst moeten zij inzetten om invloed uit te oefenen op de pakketdienst.’

‘Goede arbeidsvoorwaarden zijn een belangrijk onderdeel van de kwaliteit van bezorging. In tenders, gunning van opdrachten, en contracten moeten eisen worden gesteld aan sociaal beleid van pakketbezorgers. Schijnzelfstandigheid dient niet langer te worden aanvaard als een normale vorm van arbeid in de sector.
Ook hier geldt dat eisen op papier niet voldoende zijn om misstanden te voorkomen. Regelmatige bezoeken aan de werkvloer en goed georganiseerd, regelmatig overleg met bezorgers en vakbonden zijn noodzakelijk om goed geïnformeerd te zijn over sociale thema’s bij de pakketbezorgers.’

Op de agenda

Hoewel de problemen het grootst zijn bij PostNL, dienen ook opdrachtgevers die met andere pakketdiensten werken zich rekenschap te geven van de problemen die chauffeurs in de hele pakketdienstensector ervaren. Grote en kleine opdrachtgevers dienen sociaal beleid in hun keten op de agenda te zetten en alle pakketdiensten waar zij mee werken voldoende financiële ruimte te geven om een verantwoord sociaal beleid te voeren. (Bron: SOMO)

Lees ook:
Arbeidsomstandigheden en -tijden koeriers zijn zorgelijk

Reageren op dit bericht kan onderaan deze pagina
Volg ons ook op Twitter of neem een abonnement op de nieuwsbrief