‘Feiten’ over emissies in de scheepvaart vaak nepnieuws

2523
De stelling dat ‘een containerschip net zo vervuilend is als tot wel 50 miljoen auto’s’, lijkt niet te kloppen. (Foto Maersk)

DEN HAAG ‘De 16 grootste schepen op de wereld stoten evenveel emissies uit als alle auto’s op de wereld’ of ‘een containerschip is net zo vervuilend als tot wel 50 miljoen auto’s’. Deze vergelijkingen met personenauto’s worden in de politiek en de media vaak gebruikt om voor het grote publiek duidelijk te maken dat zeeschepen een grote bron van schadelijke emissies zijn. Uit het onderzoek ‘De feiten op een rij’ van CE Delft blijkt dat de meeste van deze stellingen niet juist zijn. Flauwekul dus.

CE Delft schat dat de 947 miljoen personenauto’s op de wereld in 2015 tussen de 1.900 en 3.500 Mt aan CO2 hebben uitgestoten. De 109.000 zeeschepen die in dat jaar wereldwijd actief waren, stootten naar schatting gezamenlijk rond de 930 Mt aan CO2 uit. Per schip komt dit neer op gemiddeld circa 8,5 kt CO2. CE Delft concludeert dan ook dat de CO2-emissies van alle auto’s twee tot vier keer zo hoog zijn dan de CO2-emissies van alle zeeschepen.

‘Verschil zo klein dat stelling verworpen kan worden’

De stelling dat de 16 grootste schepen evenveel CO2-emissies uitstoten als alle auto’s op de wereld, was onder meer in NRC te lezen. Maar de 16 grootste schepen, van boven de 14.500 teu, blijken met een CO2 uitstoot van tussen de 1 en 4 Mt juist nog aanzienlijk minder uit te stoten dan het gemiddelde. De stelling is dan ook niet juist. ‘Het verschil tussen de CO2-emissies van een klein aantal grote zeeschepen in een jaar en de CO2-emissies van de auto’s wereldwijd in een jaar is dusdanig groot dat deze stelling verworpen kan worden’, concluderen de onderzoekers.

NOx
Wat betreft de uitstoot van NOx van de personenauto’s zijn niet de gegevens van alle auto’s op de wereld bekend. Er zijn namelijk maar 51 landen die jaarlijks hun NOx uitstoot rapporteren. Dat betreft rond de 480 miljoen auto’s, wat ongeveer overeenkomt met de helft van het totaal aantal auto’s wereldwijd. Gemiddeld stoot een auto rond de 10 kilogram NOx uit, maar de uitstoot loopt uiteen van gemiddeld 2 tot 30 kilogram per auto.
‘Mijn man had gelezen dat de zestien grootste zeecontainerschepen even vervuilend zijn als alle auto’s in de wereld bij elkaar ’, was een vraag van iemand op een website. Ook dit is als het gaat om de uitstoot van NOx niet juist. De 16 grootste containerschepen stootten in 2015 namelijk samen rond de 45 kt aan NOx uit. De 50% van de auto’s wereldwijd, waarvan de NOx-uitstoot bekend is, stootten in dat jaar rond de 5.900 kt NOx uit.’

Ook de stelling dat ‘een containerschip net zo vervuilend is als tot wel 50 miljoen auto’s’, lijkt niet te kloppen. ‘Een groot containerschip van boven de 14.500 teu stoot rond de 3 kt NOx uit. 50 miljoen gemiddelde auto’s stootten rond de 615 kt NOx uit.
Omdat scheepsmotoren per hoeveelheid brandstof meer NOx uitstoten dan de meeste automotoren, zijn volgens de onderzoekers de NOx-emissies van alle zeeschepen ‘waarschijnlijk wel hoger dan die van alle auto’s’.

Zwavel
Ook de politiek blijkt aan de haal te gaan met de stellingen. Zo stelde D66 vorig jaar nog dat de 17 grootste schepen ter wereld meer zwavel zouden uitstoten dan alle auto’s ter wereld bij elkaar. Maar volgens CE Delft klopt ook daar niets van. De 17 van de grootste containerschepen hebben in 2015 tussen de 10 en 45 kt SOx uitgestoten. De 947 miljoen auto’s wereldwijd hebben in 2015 tussen rond de 70 en 350 kt SOx uitgestoten.’
Maar bij de berekeningen ligt het er wel aan van welk zwavelgehalte in de brandstof wordt uitgegaan. Scheepsbrandstof mag namelijk wettelijk meer zwavel bevatten dan wegbrandstoffen, althans in de meeste landen. In Europa mogen wegbrandstoffen maximaal 0,001% zwavel bevatten, terwijl voor zeeschepen de limiet op 3,5% ligt (vanaf 2020 0,5%). Hierdoor is het verschil tussen de SOx-emissies van een klein aantal grote zeeschepen in een jaar en de SOx-emissies van de auto’s wereldwijd in een jaar veel minder groot dan voor de CO2- en de NOx-emissies.’

‘Deze stelling is alleen onder onrealistische aannames juist’

De Daily Mail Online bracht het nieuws dat 800 miljoen personenauto’s evenveel zwavel zouden uitstoten als de 16 grootste schepen. Dit zou volgens CE Delft mogelijk kunnen zijn. ‘Daarvoor moet dan wel worden aangenomen dat de zeeschepen brandstof met 3,5% zwavel gebruiken. Het gemiddelde zwavelgehalte ligt wel een procentpunt lager dan deze limiet. Deze stelling is dus wel alleen onder onrealistische aannames juist. De meeste stellingen zijn dan vermoedelijk ook met het doel geuit, de zwaveleisen voor scheepsbrandstof aan te scherpen’
Alle zeeschepen samen stoten overigens wel meer SOX uit dan alle auto’s in de wereld.

Wel zinvol?
De onderzoekers vragen zich wel af of een vergelijking van de emissies van auto’s en schepen zinvol is. ‘Als veel relevanter achten wij de vergelijking van de emissies van schepen met die van andere transportmodaliteiten. In de literatuur vinden zich verschillende vergelijkingen van de emissies van de verschillende transportmodaliteiten per tonkilometer. Deze vergelijkingen kunnen een indicatie geven van de relatieve milieuvriendelijkheid van de verschillende modaliteiten. Toch kan een goede vergelijking eigenlijk alleen voor een specifieke case worden gemaakt, waarbij rekening gehouden wordt met een specifieke lading, de afstanden die per modaliteit worden afgelegd en het voor- en natransport dat nodig is om van A naar B te komen.’

‘Duurzaamste optie’
Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Milieu concludeert naar aanleiding van het rapport van CE Delft dat de vaart nog steeds een van de duurzaamste vrachtvervoersopties is. ‘De vaart is een belangrijk alternatief voor vervoer over de weg, want schepen stoten per ton vracht veel minder CO2, stikstof en fijnstof uit dan vrachtwagens. Zo kan het een belangrijke bijdrage leveren aan de klimaatdoelstellingen.’